Blog

Psikolog seçerken yorumlara bakmalı mıyım?

Görüntülü görüşme için hazırlanmış bir masa

Psikolog yorumları seçim yaparken bir başlangıç noktası olabilir, ancak tek başına yeterli bir ölçüt değildir. Gizlilik nedeniyle görüşmelerin içeriği hiçbir zaman yoruma yansımaz; bu yüzden okuduğunuz metinler genellikle randevu düzeni, iletişim ve ilk izlenim hakkındadır. Asıl belirleyici olan uzmanın unvanı, eğitimi, çalıştığı alan ve sizinle kurduğu ilişkidir. İzmit Yahyakaptan’daki ofisime gelen danışanlara bu ölçütleri ilk görüşmede açıkça anlatıyorum.

Yorumların anlattığı ve anlatmadığı

Bir ürün ya da lokanta için yazılan yorumla, bir ruh sağlığı uzmanı için yazılan yorum aynı şeyi ölçmez. Lokantada herkes aynı yemeği yer; terapide ise iki danışan, aynı uzmanla, tamamen farklı süreçler yaşar. Bu yüzden yorumları okurken neyi ölçtüklerini ayırmak gerekir.

Yorumlardan güvenilir biçimde öğrenilebilecekler:

  • Randevuya zamanında başlanıp başlanmadığı
  • Mesajlara dönüş hızı ve iletişimin açıklığı
  • Ofisin konumu, ulaşımı ve bekleme alanının durumu
  • Ücret ve iptal koşullarının önceden net biçimde paylaşılıp paylaşılmadığı

Yorumlardan öğrenilemeyecekler ise daha uzun bir liste oluşturur: uzmanın hangi yöntemle çalıştığı, süpervizyon alıp almadığı, sizin başvuru konunuzda deneyimi olup olmadığı ve en önemlisi, sizinle nasıl bir çalışma ilişkisi kurulabileceği. Bir başka danışana çok iyi gelen bir üslup, size hiç uymayabilir. Bu bir kalite farkı değil, eşleşme farkıdır.

Gizlilik nedeniyle eksik kalan taraf

Yorum okurken fark edilmeyen önemli bir asimetri var. Danışanlar istedikleri her şeyi yazabilir; uzmanlar ise yanıt veremez. Meslek etiği gereği bir kişinin danışan olup olmadığını dahi doğrulayamam. Bu, olumsuz bir yorumun karşısında sessiz kalmayı zorunlu kılar.

Bunun iki sonucu vardır:

  • Tek taraflı anlatı: Okuduğunuz metnin bağlamını bilemezsiniz. Randevunun neden sonlandığı, hangi yönlendirmenin yapıldığı ya da hangi sınırın konduğu yazıda yer almaz.
  • Olumlu yorumların azlığı: Süreçten memnun kalan danışanların çoğu, bu deneyimi paylaşmayı mahremiyetine aykırı bulur ve hiçbir şey yazmaz. Bu nedenle yorum sayısı, deneyim ya da nitelikle doğru orantılı değildir.

Aynı nedenle, bir uzmanın kendi danışanlarından yorum istemesi ya da görüşmelerden alıntı paylaşması etik açıdan sorunludur. Tanıtımda danışan deneyimine yer verilmemesi bir eksiklik değil, mesleğin gereğidir. Bu ayrımı bilmek, doğru yerde arama yapmanızı sağlar: Yorumlar yerine, uzmanın kendi anlattıklarına ve doğrulanabilir bilgilerine bakmak daha sağlam bir zemin verir.

Nelere bakmalı?

Seçim yaparken doğrulanabilir ve sizin için anlamlı olan ölçütlere bakmanızı öneririm. Sırasıyla şunlar:

  1. Unvan ve eğitim: Psikolog, klinik psikolog, psikolojik danışman ve psikiyatrist farklı yetkinliklere sahiptir. Lisans ve yüksek lisans bilgisinin açıkça yazılmış olması beklenir.
  2. Çalışılan alanlar: Herkesle her konuda çalışıldığını söyleyen bir tanıtım yerine, belirli alanların adlandırılmış olması daha bilgilendiricidir.
  3. Yaklaşım: Bilişsel davranışçı terapi, şema terapi ya da başka bir yaklaşım. Yöntemin adı kadar, nasıl işlediğinin anlaşılır biçimde anlatılmış olması önemlidir.
  4. Sürekli eğitim ve süpervizyon: Meslekte süpervizyon almak olağandır ve niteliği artırır.
  5. Pratik bilgiler: Ücret, süre, iptal koşulları ve çalışma saatlerinin önceden paylaşılması, sürecin şeffaf yürütüleceğine dair iyi bir işarettir.
  6. Yazdıkları: Uzmanın kendi metinlerini okumak, üslubu ve bakış açısı hakkında yorumlardan çok daha fazla şey anlatır.

Kocaeli’de farklı yaklaşımlarla çalışan çok sayıda meslektaşım var; aradığınız alanı ve yöntemi bilmek, listeyi hızla daraltır.

Kırmızı bayraklar

Bazı işaretler, yorumlardan bağımsız olarak dikkatli olmayı gerektirir. Aşağıdakileri gördüğünüzde soru sormaktan çekinmeyin:

  • Sonuç vaadi: Belirli bir sürede iyileşme sözü veren ya da başarı oranından söz eden tanıtımlar. Böyle bir söz verilemez.
  • Tanı iddiası: Görüşme yapmadan, yalnızca mesajlaşarak tanı koyan ya da ilaç öneren yaklaşımlar. İlaç kararı yalnızca hekime aittir.
  • Belirsiz unvan: Eğitim bilgisinin gizlenmesi, yalnızca "terapist" ya da "uzman" ifadesiyle yetinilmesi.
  • Danışan deneyimi paylaşımı: Görüşmelerden alıntılar ya da danışan yorumlarıyla yapılan tanıtım.
  • Baskı: Uzun paketlerin peşin ödenmesi için ısrar, indirim baskısı ya da karar için acele ettirme.
  • Sınır bulanıklığı: Görüşme dışında arkadaşça bir ilişki kurma, mesajlaşmanın çerçevesiz hale gelmesi.

Pratik özet: İyi bir uzman neyi yapabileceğini kadar, neyi yapamayacağını da söyler. Sınırlarını açıkça anlatan bir yaklaşım, her soruna çözüm vaat eden bir yaklaşımdan daha güvenilirdir.

İlk görüşmeden sonra karar

En iyi bilgi kaynağı, sonunda, kendi deneyiminizdir. Bir iki görüşme sonrasında sorabileceğiniz sorular şunlar: Anlattıklarımın anlaşıldığını hissettim mi? Sorular beni düşündürdü mü? Ne üzerinde çalışacağımızı anlıyor muyum? İtiraz ettiğimde bu ciddiye alındı mı? Görüşmeden çıkarken kafam biraz daha mı düzenliydi?

Bu sorulara verdiğiniz yanıtlar olumsuzsa bunu dile getirmeniz sürecin bir parçasıdır, yakınma değil. Uyum kurulamadığında başka bir uzmana geçmek olağandır ve bunu söylemek için gerekçe açıklamak zorunda değilsiniz. Meslektaşıma yönlendirme yapmak da işimin sıradan bir parçasıdır; doğru eşleşme herkesin yararınadır.

Bir noktayı eklemek isterim: İlk görüşmede rahatsızlık hissetmek her zaman uyumsuzluk anlamına gelmez. Uzun süre konuşulmamış bir konunun ilk kez dile getirilmesi zorlayıcıdır ve bu zorlanma uzmandan değil, konudan gelir. Ayrımı yapmanın en pratik yolu, bu duyguyu görüşmede açıkça söylemek ve nasıl karşılandığını görmektir.

Nasıl çalıştığımı ve hangi alanlarda görüşme yaptığımı bireysel terapi sayfasında, sık sorulan pratik konuları ise sık sorulan sorular sayfasında bulabilirsiniz. Karar vermeden önce yöntem, süre ya da ücret hakkında soru sormak isterseniz randevu şartı aramadan WhatsApp üzerinden yazın; yanıt almak için sürece başlamış olmanız gerekmiyor.

Sık sorulan sorular

Psikolog yorumları neden bu kadar az?

Temel nedeni mahremiyettir. Süreçten memnun kalan danışanların büyük bölümü, hangi uzmanla görüştüğünü herkese açık bir yerde belirtmek istemez. Buna ek olarak uzmanların danışanlarından yorum istemesi etik açıdan uygun değildir. Bu iki neden bir araya geldiğinde yorum sayısı, deneyimle ya da çalışma niteliğiyle ilgili bir bilgi taşımaz hale gelir.

Olumsuz bir yorum gördüm, vazgeçmeli miyim?

Tek bir yorum üzerinden karar vermek yerine, yorumun neyi anlattığına bakın. Randevu saatine uyulmaması ya da bilgilerin önceden paylaşılmaması somut ve dikkate değer konulardır. Buna karşılık sürecin içeriğine dair bir yakınmayı değerlendirmek mümkün değildir, çünkü karşı tarafın yanıt verme hakkı yoktur. En sağlıklısı, bir tanışma görüşmesi yapıp kendi izleniminizi oluşturmaktır.

İlk görüşmeden sonra devam etmek istemezsem ne olur?

Devam etmemek tamamen hakkınızdır ve gerekçe açıklamak zorunda değilsiniz. Kısa bir mesajla bildirmeniz yeterlidir. Dilerseniz neyin uymadığını paylaşabilirsiniz; bu bilgi, sizi daha uygun bir meslektaşa yönlendirmemi de kolaylaştırır. Bir uzmanla yürümeyen bir başlangıç, terapinin size uygun olmadığı anlamına gelmez; çoğu zaman yalnızca eşleşmeyle ilgilidir.

Klinik Psikolog Yağmur Beste Efe, İzmit’teki ofisinde

Klinik Psikolog Yağmur Beste Efe

İzmit, Kocaeli’de yüz yüze psikoterapi ve online danışmanlık. Bilişsel davranışçı terapi odaklı çalışır; yetişkin, ergen ve ailelerle görüşür.

Hakkımda

Sorularınız için yazın

Yazıda cevabını bulamadığınız bir soru varsa WhatsApp üzerinden sorabilirsiniz; randevu için de aynı numara yeterli.

Ara WhatsApp ile randevu
WhatsApp