Kaygı, algılanan tehdide verilen doğal bir tepkidir; panik atak ise aniden başlayan, dakikalar içinde zirveye çıkan yoğun korku ve bedensel belirti nöbetidir. Her ikisi de bilişsel davranışçı terapiyle etkili biçimde ele alınabilir. İzmit’teki ofisimde ve online danışmanlık görüşmelerinde kaygı döngüsünü tanımayı, felaketleştiren yorumları test etmeyi ve kaçınma davranışlarını kademeli olarak azaltmayı birlikte çalışıyoruz.
Kaygı ne zaman sorun haline gelir?
Belirli ölçüde kaygı korur ve harekete geçirir. Kaygı; süreklilik kazandığında, gerçek tehlikeyle orantısız olduğunda ve hayatınızı daraltmaya başladığında sorun haline gelir. Toplantılardan kaçmak, toplu taşımaya binememek, sürekli “ya olursa” senaryoları kurmak ve uyuyamamak sık görülen işaretlerdir.
Panik atak belirtileri
Panik atak sırasında sık görülen belirtiler şunlardır:
- Çarpıntı, göğüste sıkışma veya ağrı
- Nefes darlığı, boğuluyormuş hissi
- Baş dönmesi, bayılacakmış gibi olma
- Terleme, titreme, uyuşma ve karıncalanma
- Kontrolü kaybetme, delirme veya ölme korkusu
Belirtiler korkutucu olsa da panik atağın kendisi bedene zarar vermez. Ancak bedensel belirtiler ilk kez yaşandığında kalp ve tiroit gibi tıbbi nedenlerin bir hekim tarafından dışlanması önemlidir.
Terapi süreci nasıl ilerler?
- Psikoeğitim: Kaygının bedende nasıl çalıştığını ve panik döngüsünü anlamak. Anlamak, korkuyu küçültür.
- Bedensel düzenleme: Nefes ve gevşeme becerileriyle uyarılmışlığı yönetmek.
- Bilişsel çalışma: “Kalp krizi geçiriyorum”, “rezil olacağım” gibi felaketleştiren yorumları kanıtlarıyla test etmek.
- Kademeli maruz bırakma: Kaçınılan durum ve bedensel duyumlarla planlı, güvenli adımlarla yeniden karşılaşmak.
- Nüksü önleme: Öğrenilenleri özetlemek ve zor günler için plan yapmak.
Sosyal kaygı ve sınav kaygısı
Sosyal ortamlarda değerlendirilme korkusu ve sınav öncesi yaşanan yoğun kaygı, aynı döngünün farklı görünümleridir. Ergenlerde sınav kaygısı çalışmalarını ergen danışmanlığı kapsamında, ebeveynlerle iş birliği içinde yürütüyorum.
Ne zaman psikiyatriste de başvurmalı?
Belirtiler günlük işlevi ciddi biçimde bozuyorsa, uyku ve iştah belirgin şekilde etkilenmişse veya psikoterapiye rağmen ilerleme sınırlıysa psikiyatrik değerlendirme faydalı olabilir. Bu durumlarda yönlendirme yapar, dilerseniz süreci hekiminizle iş birliği içinde sürdürürüz.
Sık sorulan sorular
Panik atak kalp krizi mi?
Panik atak belirtileri kalp krizini andırabilir, ancak panik atak bedene zarar vermez. Yine de ilk kez yaşanan göğüs ağrısı ve çarpıntı gibi belirtilerde tıbbi nedenlerin bir hekim tarafından dışlanması gerekir. Tıbbi bir neden bulunmadığında psikoterapi ilk tercih edilen yaklaşımlardan biridir.
Kaygı terapisi kaç seans sürer?
Panik ve kaygı için bilişsel davranışçı terapi protokolleri genellikle 8 ile 16 seans arasında planlanır. Süre, belirtilerin şiddetine, kaçınmaların yaygınlığına ve seans arası uygulamalara göre değişir.
Online danışmanlıkla panik atak çalışılabilir mi?
Evet. Psikoeğitim, bilişsel çalışma ve maruz bırakma planlaması online danışmanlık görüşmelerinde etkili biçimde yapılabilir. Görüşme sırasında sessiz ve özel bir ortamda olmanız yeterlidir.
