Blog

Kocaeli üniversite öğrencileri için psikolojik destek rehberi

Bitkiler ve gün ışığıyla sakin bir görüşme köşesi

Üniversite öğrencisi psikolojik destek arayışında ilk adım, zorlanmanın türünü ayırt etmektir: uyum güçlüğü, yalnızlık, sınav ve gelecek kaygısı ile daha ağır giden duygudurum sorunları farklı yollar gerektirir. Üniversitelerin psikolojik danışmanlık birimleri ücretsiz ilk adım sunar; devamında özel danışmanlık ya da hekim değerlendirmesi gerekebilir. Kocaeli genelinde okuyan öğrencilerle İzmit Yahyakaptan’daki ofisimde ve online danışmanlıkla çalışıyorum.

Üniversite döneminin tipik zorlukları

Üniversite, dışarıdan bakıldığında özgürlük dönemidir; içeriden yaşandığında ise aynı anda birçok şeyin değiştiği bir geçiş dönemidir. Lisede günü başkaları planlarken, üniversitede uyku saatinden bütçeye, derse girmekten yemek yapmaya kadar her şey öğrencinin sorumluluğuna geçer. Bu geçiş bazı öğrenciler için heyecan verici, bazıları için ağır olur ve ikisi de normaldir.

Danışma görüşmelerinde en sık duyduğum başlıklar şunlar:

  • Yapının kaybı: Zorunlu devam ve sabit ders programı olmayınca gün kolayca dağılır; ertelenen dersler birikince utanç ve kaçınma başlar.
  • Beklenti düşüşü: Hayal edilen bölüm ile gerçek ders içeriği örtüşmeyince "yanlış yerdeyim" düşüncesi belirir.
  • Maddi yük: Barınma ve ulaşım masrafları, yarı zamanlı çalışma ile ders yükünün çakışması yorgunluğu artırır.
  • İlişkiler: Yeni arkadaşlıklar kurmak lisedeki kadar kendiliğinden olmaz; uzak mesafeye dönüşen eski ilişkiler yıpranır.
  • Uyku düzeninin bozulması: Gece çalışma ve gündüz uyuma düzeni, ruh halini doğrudan etkiler.

Bu zorlukların çoğu geçicidir. Sorun, birkaç tanesinin aynı anda ve uzun süre sürmesi ve öğrencinin derslerden, arkadaşlardan ya da evden tamamen çekilmesidir.

Şehir değiştirme ve yalnızlık

Başka bir ilden Kocaeli genelindeki bir okula gelen öğrenciler için ilk dönem çoğu zaman en zorudur. Tanıdık yüzler, alışılmış sokaklar ve ailenin sağladığı görünmez destek bir anda ortadan kalkar. Yurt ya da ev arkadaşlığı, yeni bir uyum alanı açar: paylaşılan alan, uyku saatleri, temizlik ve misafir konuları ilk çatışmaların kaynağıdır.

Yalnızlıkla baş etmede işe yarayan yaklaşım, ruh halinin düzelmesini beklemek yerine temas sayısını planlı biçimde artırmaktır:

  1. Tekrarlayan ortamlara girin. Bir kulüp, bir spor saati ya da haftalık bir çalışma grubu, tesadüfi karşılaşmalardan daha çok bağ kurdurur; tanışıklık tekrardan doğar.
  2. Küçük ve düzenli temaslar kurun. Ders çıkışında beş dakikalık sohbet, uzun ama seyrek buluşmalardan daha etkilidir.
  3. Ev ile bağı planlayın. Her gün saatlerce görüşmek uyumu geciktirebilir; haftada birkaç kez belirlenmiş görüşme daha dengelidir.
  4. Şehri tanıyın. Kampüs ile yurt arasındaki hatta sıkışmak yalnızlığı büyütür; yürüyüş yapılabilecek bir sahil ya da bir kütüphane rutini gün içine nefes açar.

İlk dönemde herkesin hızla kaynaştığını düşünmek yaygın bir yanılgıdır; çoğu öğrenci benzer bir yalnızlık yaşar ama bunu söylemez.

Sınav ve gelecek kaygısı

Üniversitede kaygı iki katmanda yaşanır. Yakın katman sınavlar, sunumlar ve teslim tarihleridir; uzak katman ise mezuniyet sonrası, iş bulma, alan değiştirme ve yurt dışı planlarıdır. İkisi birbirini besler: Bir vize sınavı, "bu gidişle iş bulamam" cümlesine kolayca bağlanır ve tek bir sınav kimliğin tamamını ölçen bir sınava dönüşür.

Bu döngüyü zayıflatan birkaç pratik adım var:

  • Soruyu küçültün. "Hayatım ne olacak" sorusu yanıtlanamaz. "Bu hafta hangi dersin hangi konusunu çalışacağım" sorusu yanıtlanabilir.
  • Belirsizliği listeleyin. Kontrolünüzde olanlar ve olmayanlar ayrı sütunlara yazılınca, enerjinin nereye gittiği görünür hale gelir.
  • Kaçınmayı fark edin. Çalışmayı erteleyip gece boyunca akış izlemek kaygıyı kısa süre azaltır, ertesi gün büyütür.
  • Not ile değeri ayırın. Düşük bir not bir dersin ölçümüdür, yeterliliğinizin değil.

Sınav döneminde uykuyu feda etmek en pahalı tercihtir. Dikkat, hatırlama ve duygu düzenleme uykudan doğrudan etkilenir; gece boyu çalışıp sınava yorgun girmek çoğu zaman kazandırmaz.

Üniversite danışmanlık birimleri

Üniversitelerin çoğunda öğrencilere yönelik psikolojik danışmanlık birimleri bulunur. Bu birimler genellikle kayıtlı öğrencilere ücretsiz hizmet verir ve ilk adım için iyi bir seçenektir. İşleyiş okuldan okula değişse de genel akış benzerdir: bir başvuru formu ya da e-posta, ardından kısa bir ön görüşme, sonrasında uygun görülürse görüşmelerin planlanması.

Başvurmadan önce bilmekte fayda var:

  • Gizlilik geçerlidir. Görüşme içerikleri ailenizle, bölümünüzle ya da akademik kayıtlarınızla paylaşılmaz; istisnalar yaşamsal tehlike durumlarıdır.
  • Görüşme sayısı sınırlı olabilir. Birçok birim belirli sayıda görüşme sunar, sonrasında dışarıya yönlendirme yapar.
  • Dönem yoğunluğu vardır. Vize ve final haftalarında sıra bekleme süresi uzayabilir, bu yüzden erken başvurmak avantajlıdır.
  • İlaç değerlendirmesi ayrıdır. Bu birimler ilaç yazmaz; gerektiğinde hastanelerin psikiyatri bölümlerine yönlendirme yapılır.

Acil durum: Yaşamına son verme düşünceleri, kendine zarar verme dürtüsü ya da kriz halinde olan bir arkadaşınız varsa 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu durumlarda sıra beklenmez, kişi yalnız bırakılmaz.

Özel destek seçenekleri

Okul birimindeki görüşme hakkı bittiğinde, bekleme süresi uzun olduğunda ya da daha düzenli bir çalışma gerektiğinde ikinci yol özel danışmanlıktır. Öğrencilerle çalışırken süreci ders takvimine göre kurarız: vize ve final haftalarında görüşme sıklığı değişebilir, yaz döneminde memlekete dönen öğrenciler için görüşmeler online danışmanlıkla sürdürülebilir.

Öğrencilerle en sık çalıştığım başlıklar erteleme ve çalışma düzeni, sınav kaygısı, sosyal kaygı ve sunum zorluğu, ev arkadaşlığı ve aile ile sınır konuları, ayrılık sonrası toparlanma ve gelecek belirsizliğidir. Bilişsel davranışçı terapi bu başlıklarda kısa sürede uygulanabilir araçlar sunar: haftalık plan, düşünce kaydı ve küçük davranış denemeleri.

Bütçe konusunda açık konuşmakta yarar var. Ücretsiz okul birimleri, kamuya bağlı hastanelerin poliklinikleri ve özel danışmanlık farklı ölçeklerde seçeneklerdir; hangisinin sizin için uygun olduğunu ilk görüşmede birlikte değerlendirebiliriz. Görüşmeler Pazartesi ile Cumartesi günleri 09:00 ile 18:00 arasında yapılır. Görüşmelerin nasıl işlediğini bireysel terapi sayfasından okuyabilirsiniz; soru sormak ya da uygun bir saat bulmak için WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz, öğrenci olduğunuzu belirtmeniz planlamayı kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

Üniversite danışmanlık birimine gitmek dosyama işler mi?

Hayır. Bu birimlerdeki görüşmeler akademik kayıtlarınızın bir parçası değildir ve bölümünüzle paylaşılmaz. Gizlilik ilkesi burada da geçerlidir; istisnası, kendinizin ya da bir başkasının yaşamsal tehlikede olduğu durumlardır. Sınav ertelemesi veya rapor gibi bir belge gerekiyorsa, bunun ayrı bir süreç olduğunu ve genellikle hekim değerlendirmesi gerektirdiğini bilin.

Memlekete döndüğümde görüşmelere devam edebilir miyim?

Evet. Dönem arası, yaz tatili ve staj dönemlerinde görüşmeler online danışmanlıkla sürdürülebilir. Bunun için sessiz bir oda, kesintisiz bir internet bağlantısı ve görüşme saatinde yalnız kalabileceğiniz bir düzen yeterlidir. Yurtta kalan öğrenciler için oda arkadaşının olmadığı bir saat belirlemek ya da kulaklık kullanmak çoğu zaman çözüm oluyor.

Ailem haberdar olmak zorunda mı?

On sekiz yaşını doldurmuş bir öğrenci için görüşmeler ailenin bilgisi olmadan yürütülebilir ve içerik ailenizle paylaşılmaz. Bazı öğrenciler süreci aileye anlatmayı tercih eder, bazıları belirli bir aşamadan sonra paylaşır; bu kararı siz verirsiniz. Ailenin sürece katılmasının yararlı olacağını düşünürsem bunu sizinle konuşur, onayınız olmadan bir adım atmam.

Klinik Psikolog Yağmur Beste Efe, İzmit’teki ofisinde

Klinik Psikolog Yağmur Beste Efe

İzmit, Kocaeli’de yüz yüze psikoterapi ve online danışmanlık. Bilişsel davranışçı terapi odaklı çalışır; yetişkin, ergen ve ailelerle görüşür.

Hakkımda

Sorularınız için yazın

Yazıda cevabını bulamadığınız bir soru varsa WhatsApp üzerinden sorabilirsiniz; randevu için de aynı numara yeterli.

Ara WhatsApp ile randevu
WhatsApp